{"id":1096,"date":"2025-05-22T16:16:02","date_gmt":"2025-05-22T14:16:02","guid":{"rendered":"\/?p=1096"},"modified":"2025-06-04T11:27:12","modified_gmt":"2025-06-04T09:27:12","slug":"elektrolity-co-to-jest-jakie-maja-wlasciwosci-i-na-co-je-stosowac","status":"publish","type":"post","link":"\/en\/elektrolity-co-to-jest-jakie-maja-wlasciwosci-i-na-co-je-stosowac\/","title":{"rendered":"Elektrolity \u2013 co to jest, jakie maj\u0105 w\u0142a\u015bciwo\u015bci i na co je stosowa\u0107?"},"content":{"rendered":"\n
Elektrolity to substancje mineralne, kt\u00f3re w organizmie przyjmuj\u0105 posta\u0107 jon\u00f3w \u2013 czyli cz\u0105steczek o dodatnim lub ujemnym \u0142adunku elektrycznym. Odpowiadaj\u0105 one za prawid\u0142owe funkcjonowanie wielu wa\u017cnych proces\u00f3w fizjologicznych. Dzi\u0119ki nim mo\u017cliwe jest przewodzenie impuls\u00f3w elektrycznych do kom\u00f3rek nerwowych, prawid\u0142owa praca mi\u0119\u015bni (w tym serca), utrzymanie r\u00f3wnowagi kwasowo-zasadowej oraz odpowiednie nawodnienie kom\u00f3rek. Elektrolity uczestnicz\u0105 r\u00f3wnie\u017c w regulacji ci\u015bnienia osmotycznego, a tym samym wp\u0142ywaj\u0105 na r\u00f3wnowag\u0119 p\u0142yn\u00f3w w organizmie.1,2<\/sup><\/p>\n\n\n\n Do najwa\u017cniejszych elektrolit\u00f3w nale\u017c\u01053<\/sup>:<\/p>\n\n\n\n Zaburzenia r\u00f3wnowagi wodno-elektrolitowej najcz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 w sytuacji, gdy organizm traci p\u0142yny \u2013 zar\u00f3wno wod\u0119, jak i elektrolity \u2013 w podobnych proporcjach. Jednym z powod\u00f3w s\u0105 dolegliwo\u015bci ze strony przewodu pokarmowego, kt\u00f3rym towarzysz\u0105 biegunki czy wymioty.\u00a0 Przyczynia si\u0119 do tego r\u00f3wnie\u017c nadmierne wydalanie moczu, na przyk\u0142ad w przebiegu nieleczonej cukrzycy lub po zastosowaniu lek\u00f3w moczop\u0119dnych. R\u00f3wnowag\u0119 mo\u017ce zaburzy\u0107 tak\u017ce gor\u0105czka i towarzysz\u0105ce jej intensywne pocenie si\u0119, kt\u00f3re zwi\u0119ksza ucieczk\u0119 wody przez sk\u00f3r\u0119 i drogi oddechowe. W\u015br\u00f3d mo\u017cliwych przyczyn znajduje si\u0119 te\u017c intensywny wysi\u0142ek fizyczny czy upa\u0142y \u2013 szczeg\u00f3lnie je\u015bli nie zadbasz o odpowiednie nawodnienie. We wszystkich tych przypadkach organizm traci nie tylko wod\u0119, ale tak\u017ce cenne jony \u2013 a to z kolei mo\u017ce prowadzi\u0107 do odwodnienia i powa\u017cnych zaburze\u0144 pracy ca\u0142ego organizmu1<\/sup>. <\/p>\n\n\n\n Niedob\u00f3r elektrolit\u00f3w mo\u017ce objawia\u0107 si\u0119 w r\u00f3\u017cnorodny spos\u00f3b, a niepokoj\u0105ce symptomy cz\u0119sto s\u0105 sygna\u0142em do wykonania odpowiednich bada\u0144. Do najcz\u0119stszych symptom\u00f3w nale\u017c\u0105:<\/p>\n\n\n\n Niewystarczaj\u0105ca ilo\u015b\u0107 elektrolit\u00f3w mo\u017ce powodowa\u0107 tak\u017ce mrowienie, dr\u0119twienie, skurcze i b\u00f3le mi\u0119\u015bni. U niekt\u00f3rych os\u00f3b pojawiaj\u0105 si\u0119 obrz\u0119ki ko\u0144czyn, zaburzenia r\u00f3wnowagi, problemy ze snem, a nawet stany pobudzenia czy drgawki.<\/p>\n\n\n\n Badanie poziomu elektrolit\u00f3w mo\u017cna wykona\u0107 nawet bez wyra\u017anych objaw\u00f3w, np. gdy jeste\u015b po przebytej biegunce, wymiotach czy podczas przyjmowania lek\u00f3w moczop\u0119dnych. Pomo\u017ce Ci to upewni\u0107 si\u0119, czy wszystko jest w normie3<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n Badanie laboratoryjne st\u0119\u017cenia elektrolit\u00f3w mo\u017cna przeprowadzi\u0107 zar\u00f3wno z krwi, jak i z ka\u0142u \u2013 w zale\u017cno\u015bci od objaw\u00f3w i podejrze\u0144. Oba testy dostarczaj\u0105 cennych informacji na temat r\u00f3wnowagi elektrolitowej organizmu, ale maj\u0105 nieco inne zastosowania diagnostyczne.<\/p>\n\n\n\n Jonogram to podstawowe badanie laboratoryjne pozwalaj\u0105ce oceni\u0107 poziom elektrolit\u00f3w w surowicy krwi. Najcz\u0119\u015bciej oznaczane s\u0105 st\u0119\u017cenia sodu (Na\u207a), potasu (K\u207a), chlork\u00f3w (Cl\u207b), wapnia (Ca\u00b2\u207a), magnezu (Mg\u00b2\u207a) oraz fosforan\u00f3w (PO\u2084\u00b3\u207b). Badanie wykonywane jest z pr\u00f3bki krwi \u017cylnej i zwykle nie wymaga specjalnego przygotowania \u2013 cho\u0107 cz\u0119sto zlecane jest razem z innymi testami, do kt\u00f3rych potrzebne jest bycie na czczo3<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n Badanie ka\u0142u pod k\u0105tem elektrolit\u00f3w oraz jego osmolalno\u015bci wykonuje si\u0119 przede wszystkim w diagnostyce przewlek\u0142ej biegunki, zw\u0142aszcza gdy inne przyczyny (infekcje, stany zapalne, nowotwory) zosta\u0142y ju\u017c wykluczone. Ka\u0142 zawiera wod\u0119, niestrawione resztki pokarmowe, bakterie oraz jony, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 nadmiernie tracone lub zatrzymywane w wyniku zaburze\u0144 wch\u0142aniania.<\/p>\n\n\n\n Osmolalno\u015b\u0107 ka\u0142u to wska\u017anik, kt\u00f3ry pozwala oceni\u0107, czy biegunka ma charakter osmotyczny \u2013 czyli czy wyst\u0119puje na skutek obecno\u015bci w jelicie substancji upo\u015bledzaj\u0105cych wch\u0142anianie wody (np. niekt\u00f3rych lek\u00f3w przeczyszczaj\u0105cych czy niestrawionych cukr\u00f3w). Elektrolity oznaczane s\u0105 z wykorzystaniem elektrod jonoselektywnych, a osmolalno\u015b\u0107 \u2013 przy pomocy osmometru lub oblicze\u0144 wzorowych. Badanie przeprowadza si\u0119 na podstawie pr\u00f3bki ka\u0142u dostarczonej do laboratorium \u2013 nie nale\u017cy wcze\u015bniej stosowa\u0107 \u015brodk\u00f3w przeczyszczaj\u0105cych ani wlewek doodbytniczych4<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n Elektrolity wyst\u0119puj\u0105 naturalnie w organizmie i s\u0105 niezb\u0119dne do jego w\u0142a\u015bciwego funkcjonowania. W niekt\u00f3rych sytuacjach mo\u017ce by\u0107 ich jednak za ma\u0142o. W aptekach dost\u0119pne s\u0105 preparaty w formie saszetek do rozpuszczenia lub tabletek musuj\u0105cych, kt\u00f3re zawieraj\u0105 m.in. elektrolity. Na co<\/strong> s\u0105 wskazane? Ot\u00f3\u017c ich zadaniem jest uzupe\u0142nienie p\u0142yn\u00f3w i sk\u0142adnik\u00f3w mineralnych, kt\u00f3re organizm traci w wyniku mp. biegunki, wymiot\u00f3w, gor\u0105czki czy odwodnienia.<\/p>\n\n\n\n Innym rodzajem preparat\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 zalecane przez WHO5<\/sup> jako podstawowa metoda nawadniania przy ostrych biegunkach \u2013 zar\u00f3wno u dzieci, jak i doros\u0142ych \u2013 s\u0105 doustne preparaty nawadniaj\u0105ce (ORS). Obok rekomendowanych elektrolit\u00f3w, takich jak chlorek sodu czy cytrynian potasu, znajduje si\u0119 tak\u017ce glukoza, kt\u00f3ra m.in. u\u0142atwia wch\u0142anianie tych substancji.<\/p>\n\n\n\n \u0179r\u00f3d\u0142a:<\/p>\n\n\n\n 1<\/sup> Metheny, Norma. Fluid and electrolyte balance. Jones & Bartlett Publishers, 2012. s. 13, 24, 31-32: https:\/\/books.google.it\/books?hl=pl&lr=&id=6UNGDx4ifDcC&oi=fnd&pg=PP2&dq=electrolyte&ots=_ddRuIORx1&sig=XIkBTOyouBYO3ndwDYYxsctkN3E&redir_esc=y#v=onepage&q=electrolyte&f=false<\/a><\/p>\n\n\n\n 2<\/sup> Jarosz, M., Szponar, L., Rychlik, E., & Wierzejska, R. (2012). Woda i elektrolity. Normy \u017cywienia dla populacji polskiej\u2013nowelizacja, 143.<\/p>\n\n\n\n 3<\/sup> Wierci\u0144ska M., Jonogram \u2013 badanie st\u0119\u017cenia elektrolit\u00f3w we krwi, Medycyna Praktyczna: https:\/\/www.mp.pl\/pacjent\/badania_zabiegi\/99724,jonogram-badanie-stezenia-elektrolitow-we-krwi<\/a> [Dost\u0119p online: 10.04.2025]<\/p>\n\n\n\n<\/a>Elektrolity \u2013 co to za pierwiastki konkretnie?<\/h2>\n\n\n\n
\n
<\/a>Przyczyny zaburze\u0144 r\u00f3wnowagi wodno-elektrolitowej<\/h2>\n\n\n\n
<\/a>Objawy za ma\u0142ej ilo\u015bci elektrolit\u00f3w \u2013 kiedy rozwa\u017cy\u0107 badania?<\/h2>\n\n\n\n
\n
<\/a>Elektrolity \u2013 badanie laboratoryjne<\/h2>\n\n\n\n
<\/a>Elektrolity \u2013 badania z krwi<\/h3>\n\n\n\n
<\/a>Badanie st\u0119\u017cenia elektrolit\u00f3w i osmolalno\u015bci w kale<\/h3>\n\n\n\n
<\/a>Elektrolity \u2013 na co s\u0105 preparaty elektrolitowe dost\u0119pne w aptekach?\u200b\u200b<\/h2>\n\n\n\n