--- title: "Ostra biegunka – przyczyny, objawy towarzyszące i postępowanie" canonical: "https://www.stoperan.pl/ostra-biegunka-przyczyny-objawy-towarzyszace-i-postepowanie/" type: "singular" modified: "2025-06-04T09:22:36+00:00" --- # Ostra biegunka – przyczyny, objawy towarzyszące i postępowanie Ostra biegunka to częsty problem, który może dotknąć zarówno dzieci, jak i dorosłych. Jest to stan, w którym dochodzi do nagłego wzrostu częstotliwości wypróżnień oraz zmiany charakteru stolca – stają się one wodniste lub półpłynne1. Dowiedz się, jakie są możliwe przyczyny i jak postępować. ## []Ostra biegunka – kiedy o niej mowa? Według definicji WHO biegunka to sytuacja, w której oddaje się co najmniej trzy płynne stolce w ciągu doby. W zależności od długości trwania objawów wyróżnia się trzy kategorie1: - ostra biegunka, która trwa do dwóch tygodni; - biegunka przetrwała, występująca przez okres od dwóch do czterech tygodni; - biegunka przewlekła, gdy objawy utrzymują się dłużej niż miesiąc. W przypadku, gdy występuje jednocześnie **nagły ostry ból brzucha i biegunka**, sytuacja może Cię szczególnie zaniepokoić, a przyczyny tego problemu bywają różnorodne. ## []Przyczyny ostrej biegunki Badania pokazują, że u około połowy pacjentów z ostrą biegunką przyczyną jest infekcja. Oznacza to, że problem zaczyna się wówczas, gdy do organizmu dostaje się wirus, bakteria lub inny chorobotwórczy drobnoustrój, np. pasożyt. **Ostra biegunka **najczęściej ma charakter samoograniczający się, choć trzeba ją odróżnić od nieswoistych chorób zapalnych jelit, nietolerancji pokarmowych oraz biegunek polekowych1. ### []Wirusy – najczęstsza przyczyna ostrej biegunki Wirusy są najczęstszą przyczyną biegunki, szczególnie u dzieci. Wirusy, takie jak noro-, kalici- czy rotawirusy, wywołują stan zapalny błony śluzowej jelit, który skutkuje zwiększoną perystaltyką oraz utratą płynów1. ### []Biegunka o podłożu bakteryjnym Bakterie, choć występują rzadziej niż wirusy, również mogą wywoływać ostrą biegunkę. Najczęściej spotykaną bakterią jest *Salmonella*. Jednak w niektórych krajach coraz częściej odnotowuje się zakażenia spowodowane przez *Campylobacter jejuni*. Bakterie te mogą uszkadzać wyściółkę jelit1. ### []Pasożyty i inne patogeny W sporadycznych przypadkach ostra biegunka może być wywołana przez pasożyty jelitowe lub pierwotniaki, na przykład *Giardia lamblia*. Choć zakażenia pasożytnicze są mniej powszechne, mogą występować zarówno u dzieci, jak i u dorosłych. Objawy są podobne do zakażeń wirusowych, jednak często charakteryzują się przedłużającym przebiegiem i nasilonym odwodnieniem1. ## []Jak dochodzi do zakażenia? Infekcyjne biegunki często pojawiają się jako skutek nieprzestrzegania zasad higieny. Patogeny mogą przenosić się drogą fekalno-oralną. Oznacza to, że mogą dostać się do organizmu przez spożycie skażonej wody lub jedzenia. Ostra biegunka infekcyjna częściej występuje u osób mających kontakt z chorymi lub nosicielami oraz przy niedostatecznej higienie rąk. Ryzyko zwiększa spożywanie skażonej żywności i wody, zwłaszcza surowych jaj, majonezu, niedogotowanego mięsa, drobiu, mleka i owoców morza. Ponadto zagrożenie rośnie podczas antybiotykoterapii, która może zaburzać florę jelitową, a także w czasie podróży do krajów rozwijających się i w obszary, w których występują choroby takie jak cholera. Na pojawienie się rozwolnienia szczególnie narażone są osoby z osłabioną odpornością, chorobami przewlekłymi, niedożywione oraz kobiety w ciąży. Na przebieg infekcji wpływają również czynniki genetyczne i wiek2. ## []Co oznacza ostra biegunka z wymiotami i innymi objawami? **Ostra biegunka z wymiotami **często wskazuje na infekcyjny nieżyt żołądkowo-jelitowy, w którym początkowo dominują nagłe wymioty, a następnie pojawia się wodnista biegunka. Tego typu zakażenia mogą prowadzić do znacznego odwodnienia, szczególnie w ciężkich przypadkach. Jeśli biegunce towarzyszy krew w stolcu oraz kurczowy ból brzucha, może to oznaczać zapalenie jelita grubego, np. w przebiegu czerwonki bakteryjnej lub pełzakowej. Inne objawy ostrej biegunki mogą obejmować gorączkę, bóle brzucha, wzdęcia, nudności oraz bolesność przy ucisku jamy brzusznej. W skrajnych przypadkach, zwłaszcza przy silnym odwodnieniu, mogą pojawić się zaburzenia świadomości1,2. ## []Mechanizmy powstawania ostrej biegunki Istnieją dwa główne mechanizmy, wskutek których zakażenie wywołuje biegunkę: - w pierwszym przypadku, nazywanym biegunka sekrecyjną, drobnoustroje lub ich toksyny powodują, że komórki jelitowe wydzielają nadmiar wody i elektrolitów; w rezultacie stolce są bardzo płynne i obfite. - w drugim przypadku, zwanym biegunka zapalną, drobnoustroje wnikają do komórek jelitowych, powodując uszkodzenia i reakcję zapalną; wówczas może pojawić się gorączka, **ostry ból brzucha i biegunka z krwią2**. ## []Co na ostrą biegunkę u dorosłego? Co stosować, jak postępować i leczyć? W codziennej praktyce klinicznej często pojawia się pytanie:** co na ostrą biegunkę** można przyjmować, aby złagodzić objawy? Gdy pojawia się **ostry ból brzucha i biegunka, **podstawą leczenia jest szybkie nawodnienie organizmu, zarówno poprzez doustne płyny nawadniające dostępne w aptekach, jak i domowe roztwory przygotowywane według zaleceń1. ## []Nagły ostry ból brzucha i biegunka – kiedy konieczna jest pomoc medyczna? W sytuacji, gdy oprócz biegunki pojawia się nagły ostry ból brzucha, zwróć szczególną uwagę na to, czy występują inne niepokojące objawy, np. gorączka czy krew w stolcu. **Ostry ból brzucha i biegunka z krwią** mogą świadczyć o cięższym przebiegu zakażenia, które wymaga szybkiej interwencji medycznej. W takich przypadkach niezbędne jest przeprowadzenie badań laboratoryjnych, w tym badania próbki stolca, które pozwala na ustalenie przyczyny biegunki i wdrożenie odpowiedniego leczenia1. **Źródła:** 1. Wasielica-Berger J., Ostra biegunka, Gastroenterologia Kliniczna. Postępy i Standardy 10.1 (2018): 14-22. 1. Tomasz Mach, Katarzyna Fleischer-Stępniewska, Jacek Mrukowicz, Ostra biegunka infekcyjna, Medycyna Praktyczna, Interna – Mały Podręcznik: [https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.4.24.1](https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.4.24.1). [Dostęp online: 02.03.2025] ## Taxonomies ## Category [Bez kategorii](https://www.stoperan.pl/en/kategoria/bez-kategorii/) ## Additional content ## Przypisy ### Footnotes sectiontitle Przypisy ## Powiazane artykuly - 762 - 760 - 758